Soms zit het verschil niet in wat ik doe, maar in wat ik níet doe. Zoals deze ochtend bij me neer Terpstra, die ongeneeslijk ziek is. Een oud-buschauffeur, met grote handen en een rechte rug. Een man van weinig woorden, van het type: niet zeuren, maar doorgaan. Aan de keukentafel zit hij al klaar met koffie als ik binnenkom. Aan zijn gezicht zie ik dat hem iets dwarszit. Ik begin daarom niet ge lijk over medicatie of controles. Eerst kijken. Luisteren. Hoe was de week? Zijn vrouw schuift ook aan. Na wat alledaags gepraat pak ik mijn vragenlijst erbij. Naast mijn werk volg ik de opleiding Hbo-v met verdiepings module palliatieve zorg. Daar leer ik naar de klachten te kijken én naar wat iemand bezighoudt. Met de vragenlijst ‘De Lastmeter’ breng ik samen met de cliënt hun zorgen in kaart. Dat klinkt wat zakelijk, maar het gesprek wordt er juist persoonlijker door
Gewoon een sterretje
“Bent u bang voor wat komt?”, vraag ik aan meneer Terpstra. Hij schudt zijn hoofd. “Nee hoor. Ik word straks gewoon een sterretje.” We glimlachen naar elkaar. De dood zelf lijkt hem niet bang te maken. Maar als ik vraag waar hij ’s nachts van wakker ligt, wordt meneer stil. Ik weet inmiddels: juist bij iemand die alles binnenhoudt, moet je ruimte laten. Stil durven zijn. Niet meteen willen oplossen. Vroeger vulde ik die leegtes snel op. Nu laat ik ze bestaan.
Verder kijken dan de klacht
Een volle minuut stilte gaat voorbij. Dan nog een. Zelfs drie. En ik zeg nog steeds niets. Tot meneer breekt. “Zij redt zich straks toch wel?”, zegt meneer huilend, terwijl hij naar zijn vrouw kijkt. Dan volgt een mooi gesprek. Dat hij zijn familie zo min mogelijk wilde belasten. Maar ook dat hij graag thuis wil sterven, omringd door zijn dierbaren. We bespreken wat daarvoor nodig is. Ook denk ik mee over zijn diabetes en voeding nu eten moeilijker wordt. Kleine aanpassingen die veel rust geven, zie ik aan zijn blik. Daarom blijf ik leren. Omdat kennis mij helpt verder te kijken dan de klacht. Om het gesprek aan te gaan dat spannend is, maar nodig. Zodat iemand die zijn leven lang heeft geleefd met het idee: niet zeuren, maar doorgaan, tóch mag zeggen wat hem werke lijk bezighoudt. En zodat er ruimte ontstaat om afscheid te nemen op een manier die bij hem past
