Veel mensen vinden het heel vanzelfsprekend om voor hun zieke partner te zorgen, merkt mantelzorgconsulent Danny van Stam van Mantelzorg Nieuwegein “Ze hebben vaak niet in de gaten dat ze mantelzorger zijn. Het sluipt er ook langzaam in, het overkomt je.”
Danny ziet hoe gemakkelijk mensen hun eigen grenzen daarbij uit het oog verliezen. “Mantelzorgen kan gaan om lichamelijke verzorging, maar ook komen er vaak huishoudelijke taken op je bord. En als het je partner is die ineens iets mankeert, dan verandert ook je hele toekomst samen. Dat noemen we levend verlies.”
Voor iedereen anders
Hoe zwaar de mantelzorg is, is voor iedereen anders. “Het hangt af van de situatie en van hoe goed je ermee kunt omgaan. Ook de hoeveelheid zorg maakt verschil. Als je samenwoont met degene voor wie je zorgt, ben je min of meer 24 uur per dag bezig. Dat is anders dan af en toe met je ouders naar de huisarts gaan. Dan kun je de zorg makkelijker even loslaten.”
Toch betekent minder zorg niet automatisch dat het gemakkelijk is. “Sommige mensen piekeren er de hele dag over.”
Onder de radar
De jonge mantelzorger niet; die wordt volgens Danny gemakkelijk over het hoofd gezien. “Dat is vaak een gezond kind in een gezin met een ziek kind. Als je opgroeit met iemand die ernstig ziek is, kan dat veel met je doen. Je krijgt minder aandacht en kunt jezelf gaan wegcijferen.”
Minder zicht is er op mantelzorgers met een migratieachtergrond. Zij zijn moeilijker te bereiken. “In sommige culturen zijn mensen gewend om alles binnen de familie op te lossen. Soms is er ook een taalprobleem.”
Wie zorgt er voor jou?
Volgens Danny vergeten mantelzorgers vaak één ding: ook zij hebben aandacht en ondersteuning nodig “Wie te lang over zijn grenzen gaat, valt zelf ook om. En wie zorgt er dan voor je partner, ouder of kind?
Hulp vragen kan enorm helpen. Toch vinden veel mantelzorgers dat lastig. Ze willen een ander niet tot last zijn en denken bijvoorbeeld: onze kinderen zijn al zo druk... Maar je hebt toch ook voor je kinderen gezorgd? Misschien vinden zij het juist fijn om iets terug te doen. Dat weet je pas als je het vraagt.”
"Hoe gaat het met jou? Het zal voor jou ook lastig zijn." Als ik die vraag stel, beginnen mensen soms spontaan te huilen. Omdat nog nooit iemand dat heeft gevraagd.
Luisteren en doorverwijzen
Een gesprek met een mantelzorg consulent kan ook een goed idee zijn. Die kan luisteren, meedenken, advies geven en helpen de juiste hulp te vinden. Danny: “Bij respijtzorg bijvoorbeeld neemt iemand de zorg tijdelijk over. Dan kun jij zorgtaken even loslaten en iets voor jezelf doen. Verder zijn er vaak bijeenkomsten, zoals een Alzheimer Trefpunt of Parkinsoncafé. Daar kun je informatie krijgen en mensen spreken die hetzelfde meemaken.”
(H)erkenning
Een mantelzorger heeft misschien wel vooral behoefte aan herkenning en erkenning, zegt Danny. “Gewoon iemand die zegt: ‘Hoe gaat het met jou? Het zal voor jou ook lastig zijn.’ Als ik die vraag stel, beginnen mensen soms spontaan te huilen. Omdat nog nooit iemand dat heeft gevraagd.”
Hij heeft nog een laatste advies. “Probeer in een relatie altijd de partner te blijven, en niet de verpleegkundige te worden. Blijf samen lachen en praten over andere dingen dan zorg. Je bent vooral elkaars partner, niet elkaars hulpverlener.”
Foto Ed van Rijswijk
